Tekstil Mühendislerinin Mekanı

NEVRESİM NEDİR?

Basit anlamda nevresim; torba biçiminde dikilmiş, yorgana geçirilen kılıf demektir.Yorganın kirlenmesini önlemenin yanında,değişik model ve renkleriyle yatak odalarına renk katma özelliği de vardır.

Bir nevresim takımının içerisinde şu parçalar bulunmaktadır:

• Yastık kılıfı
• Çarşaf
• Yorgan kılıfı

YASTIK KILIFI:

Yastık; kare, dikdörtgen ve uzun olabilir.
Standart yastık ölçüleri: 40x40 (cm)

40x60

50x60

50x70

Yastık kılıfları çeşitli şekillerde yapılabilir:

• Tek başı açık olan yastıklar
• İki başı açık olan yastıklar
• Üç tarafından fazlalık bırakılarak makine çekilen yastıklar
• Alt tarafından düğmelenen yastıklar.

ÇARŞAF

• Lastikli Çarşaflar; çarşafın kenarlarına lastik dikilmiştir.Böylece çarşafın yatağın kenarlarına geçirilerek kayması önlenir.
• Kenarları Lastiksiz Çarşaf; Kenarına lastik dikilmemiş dikdörtgen şeklinde çarşaftır.
• Yorgan Çarşafı: Yorgan çarşafları dört ayrı tipte yapılır.
  a- Düğmesiz yorgan çarşafı (Fransız tipi)
  b- Alttan düğmeli yorgan çarşafı
  c- Üstten düğmeli yorgan çarşafı
  d- Nevresim (Zarf şeklindeki yorgan çarşafı)

NEVRESİM TAKIMI BOYUTLARI

• Çift Kişilik Nevresim Takımı
• Tek Kişilik Nevresim Takımı
• Battal Boy Nevresim Takımı
• Standart Boy Nevresim Takımı
• Bebek Nevresim Takımı

Çift Kişilik Nevresim Takımı

Nevresim: 200 cm x 220 cm,

Lastikli Çarşaf: 200 cm x 200 cm,

Yastık kılıfı: 50 cm x 70 cm.

2 adet yastık kılıfı içermektedir.

Tek Kişilik Nevresim Takımı

Nevresim: 160 cm x 220 cm,

Düz Çarşaf: 160 cm x 200 cm,

Yastık kılıfı: 50 cm x 70 cm.

2 adet yastık kılıfı içermektedir.

Battal Boy Nevresim Takımı

Nevresim ebadı : 260cm x 220cm
Çarşaf ebadı : 280cm x 280cm
Arka yastık ebadı : 70cm x 70cm ( 2 adet )
Yatma yastığı ebadı : 50cm x 70 cm (2 adet )

Standart Boy Nevresim Takımı

Nevresim : 200x220 cm

Çarşaf : 220x240 cm

Yastık Kılıfı. : 50x70 (2 adet)

Bebek Nevresim Takımı

Nevresim (100 x 150 cm)

Çarşaf (100 x 150 cm)

Yastık Kılıfı (35 x 45 cm) - 2 ad

Nevresim Takımlarında Kullanılan Kumaş Türleri

• Pamuk Kumaşlar
• Organik Pamuk Kumaşlar
• İpek Kumaşlar
• Polyester Kumaşlar

Pamuk Kumaşlar

%100 Pamuklu kumaş

• Sıcak tutar
• Yıkamaya uygun

Organik Pamuk Kumaşlar

%100 Doğal Lifli Organik Pamuk

• Cildi tahriş etmez
• Doğal
• Sağlıklı uyku ortamı sağlar

İpek Kumaşlar

• Parlak, Esnek, Hafiftir
• Serin tutan kumaş türüdür

Bu ipek kumaşlarında çeşitleri vardır.Bunlar; İpek şifon, ipek saten, ipek organze, ipek kaşmir kumaş gibi.

Polyester Kumaşlar

• Güçlüdür, çekme ve aşınmaya karşı dirençlidir.
• Yıkanabilir, kuru temizlenebilir.
• Çabuk kurur.
• Kırışmaya karşı dirençlidir, ısı uygulandığında kıvrılma özelliği vardır.
• Kimyasallara karşı dayanıklıdır.
• Statik ve tüylenme problemi olabilir.

NEVRESİM TAKIMLARINA UYGUNAN BAZI TERBİYE İŞLEMLERİ

• Baskı-Boya fabrikasına gelen dokuma ve örgü kumaşlar öncelikle Yakma-Haşıl sökme işleminden geçer.
• Doklara sarılmış olan bez kasar makinesine aktarılır ve üzerindeki safsızlıklar uzaklaştırılarak ağartılır.
• Eğer bezde reaktif boya-baskı yapılacaksa,merserize işlemine tabi tutulur ve silindir kurutma makinesinde bezin kurutulması sağlanarak doklara sarılır.
• Böylelikle kumaş terbiye işlemlerine hazır hale getirilmiş olur.

BOYA İŞLEMLERİ

Ürünler tek renk olarak müşteriye sunulacaksa boyama yapılır.

BASKI İŞLEMLERİ

Ürün çok renkli olarak tasarlanmışsa baskı işlemi uygulanır.

KULLANILAN BOYARMADDELERİN ÖZELLİKLERİ

• REAKTİF BOYARMADDELER

Reaktif boyarmaddeler lif ile kimyasal reaksiyona girerek , kovalent bağ özelliğine sahip tek boyarmadde sınıfıdır. Çok parlak renklere sahip reaktif boyar maddeler en çok mavi , kırmızı, oranj ve sarı renklerin eldesi için kullanılırlar.Özellikle pamuk baskısında yüksek ışık ve yaş haslıklarına sahip parlak renkler elde edilir

• PİGMENT BOYARMADDELER

Binder denilen yapıştırıcılarla kumaşa yapıştırılırlar. Lifle herhengi bir bağ olusturmaz. Bu nedenle tüm liflerde kullanılabilirler. Aşınma dayanımları düşüktür.Maliyetleri oldukça düşük ve işlem basittir. Bu nedenle özellikle çarşaflarda sık kullanılmaktadır.

EN ÇOK KULLANILAN BASKI YÖNTEMLERİ

ROTASYON BASKI

Uzun metraj baskılarda en avantajlı baskı tekniğidir.
Bu yöntemde, basılacak kumaş geniş bir kauçuk bant üzerinde sürekli olarak dönen baskı silindirlerinin altından geçer. Makine parkı ve ilk yatırım maliyeti olarak pahalı baskı tekniğidir. Son yirmi beş yılda en fazla kullanılan baskı tekniği haline gelmiştir.

FİLM-DRUCK BASKI

kumaş ile temas halindeki ince ve sık dokunmuş bir tülün (gaze bezi) bloke edilmemiş alanlarından, baskı patının rakle yardımıyla uygulanan basınçla geçirilmesi suretiyle, kumaş üzerinde renkli bir desen oluşturulur.

DİGİTAL BASKI

Renkli mürekkep damlalarinin özel elektrik sinyalleriyle kumas üzerine aktarilmasi teknigine dayanan bir baskı çesididir.

Diğer yöntemlere göre çok daha hızlıdır.

Desen ve renk sınırlaması yoktur.

Şablon ya da kalıp maliyeti yoktur.

BEKLENEN ÖZELLİKLER

Nevresim takımlarından beklenen bazı haslık özellikleri bulunmaktadır:

• Çekmezlik
• Renk haslığı
• Tuşe
• Yanmazlık
• Burusmazlık
• Parlaklık

• RENK HASLIĞI: Yıkama, ter, sürtme ve ütüye karşı renk haslık değerlerinin iyi olması istenir. Bu özellikler kullanılan boyarmadde ve aplikasyon yönteminin kullanılan liflere uygunluğuna göre değişir.
• PARLAKLIK: Merserizasyon, yakma gibi işlemlerle parlaklık sağlanmaktadır. Kalandırlama işlemi ile de sağlanmaktadır.
• ÇEKMEZLİK: Sanforlama işlemi ile sağlanır.
• TUŞE: Nevresim takımlarının dokunulduğunda yumuşaklık hissi vermesi istenir. Bunun için de kumaşa yumuşatıcı apre uygulanır.
• YANMAZLIK: Kumaşa aplike edilen kimyasallarla kumaş yüzeyindeki oksijen miktarını azaltarak yanma geciktirilir.
• BURUŞMAZLIK: İsteğe bir özelliktir. İpliği oluşturan liflerin arası doldurularak sağlanır. Bu uygulamadan dolayı liflerin çekmezlik özelliği de iyileştirilmiş olmaktadır.

Nevresim takımı üretimi için kullanılan malzemeler

• Kumaş
• Dikiş ipliği
• Düğme ya da fermuar
• 
  

İlik-düğmeli Nevresim dikim aşamaları

• Uzun kenarlar overlok ile dikilir.
• Etiket kenarların birleştirilmesi sırasında takılır
• Nevresimin ağzı en az 3 cm içe katlanır ve dikilir.
• Nevresim kısa kenarlarından birinin ağzı her iki kenarından 30 cm düz dikişle kapatılır.
• Daha sonra kalan açık kısma ilik-düğme takılır.

Fermuarlı nevresim dikim aşaması

• Kesilen kumaşlara öncelikle fermuar uygulaması yapılmaktadır.
• Tek parçanın üst kısmı fermuarın bir tarafıyla birleştirildikten sonra diğer parça fermuara overlokla birleştirilir.
• Fermuarın kürsörü takıldıktan sonra 2 ucuna punteriz dikişi atılır.
• Diğer kenarlar overlok ile birleştirilir. Etiket kenarların birleştirilmesi sırasında takılır.

Çarşaf dikim aşamaları

• Çarşaf 4 kenarından en az 1 cm içe katlanır ve kumaş kenarı açıkta kalmayacak şekilde dikilir.

Yastık dikim aşamaları

• Yastık kılıfının yan birleştirmesi overlok ile dikilir.
• Yastık kılıfının ağız kısmının bir kenarı yaklaşık olarak 19 cm içe doğru katlanır ve yan yastık kılıfı yan birleştirme dikişine dahil edilir. İçerde kalan kenar ise kumaş kenarı açıkta kalmayacak şekilde kıvrılır ve dikilir.
• Yastık kılıfı ağız kısmının diğer kenarı en az 2 cm içeri alınarak dikilir.

Nevresim takımı dikim sürecinde kullanılan makineler

• Düz dikiş makinası:
• Overlok makinası
• Çarşaf dikim otomatı
• Nevresim otomatı
• Yastık overlok makinesi
• Yastık katlama otomatı
• Çarşaf katlama otomatı
• Yastık çevirme otomatı
• Nevresim çevirme otomatı
• İlik açma otomatı
• Düğme otomatı

• Çarşaf dikim otomatı:Kumaş silidirler tarafından taşınarak bıçaklar tarafından 2 kenarından ayarlanan şekilde kesilir.Sonra kumaşın kesilen bu 2 yanına aparat çekilir.Bu aparat büyüklükleri isteğe göre değişir genelde bir kenarına 5-7.5-10’luk aparatlar kullanılırken diğer kenarına 1.5’luk aparat kullanılır.Son olarak istenilen ende kesilerek çıkar. Kesilen çarşaf parçası bant üzerinde hareketine devam ederken 2 yanda bulunan reçme makineleriyle çarşafa 1.5’luk aparat çekiliyor ve aynı zamanda alttan etiket beslemesiyle etiketi de monte ediliyor.
• Nevresim otomatı : Kumaş ilk olarak istenilen ende kesilir ve kesim yapılan kısım ve karşı tarafına aparatlarla düz dikiş yapılır. Ağız kısmı 3’lük aparatla dikildikten sonra kalan 3 kenarına overlok çekileceği için manuel dikime gönderilir.
• Yastık overlok makinesi: İşçi tarafından ortadan ikiye katlanarak overlok çekilecek kısımları yanlarda kalacak şekilde makineye yerleştirilen yastık 2 kenarından overlok ile dikilir.Aynı zamanda etiketi de bu makinada takılır.
• Yastık katlama otomatı: İçinde bulunan demir plakaların içeri dışarı hareketiyle katlama yapar.
• Çarşaf katlama otomatı:Yastık katlama otomatıyla aynı prensipte işler.
• Yastık çevirme makinesi: İçerisindeki hava emişi sayesinde ağız kısmına yerleştirilen yastığı içine çekerek çevirme işlemini gerçekleştirir.
• Nevresim çevirme otomatı: Yastık çevirme otomatıyla aynı presipte çalışır.
• İlik açma otomatı; Düz ilik kullanılır ve düz dikiş yapmaktadır.Önce ilik açılıp sonra bıçağın düşme hareketini yaptığı düşmeli sistemli makinedir .
• Düğme otomatı;Düğme, düğme ağzına yerleştirilerek ayağa basılıyor ve makinenin her devrinde 3 düğmenin dikimi gerçekleştirilir. Genellikle 2 delikli kumaş kaplı düğmeler kullanılıyor.Makine kafasının sağa sola hareketi ile düğme dikimi gerçekleşir.

KALİTE KONTROL AŞAMALARI

HAMMADDE VE YARDIMCI MALZEME TEMİNİ

KALİTE KONTROL

BOYA-BASKI

KALİTE KONTROL

NAKIŞ (var ise)

KALİTE KONTROL

DİKİM

KALİTE KONTROL

ÜTÜ

KALİTE KONTROL

PAKETLEME AMBALAJ

KALİTE KONTROL

ÖRNEK OLARAK MÜŞTERİ İSTEKLERİ ve TOLERANSLARI

Renk ve Desen:

Nevresim takımlarının rengi ve deseni için alım esas numunesindeki renk ve renk şablonu (rapor) geçerli olacaktır.

• Rapor tekrar için ± %8 cm tolerans kabul edilecektir.
• Satın alınacak nevresim takımının alım esas numunesi ile renk tonu farklılığı TS 423-2 EN 20105-A02 madde 2.5’e göre karşılaştırıldığında 4 seviyesinden aşağı olmayacaktır.

TS 423-2 EN 20105-A02 madde 2.5: Bu standart, renk haslığı deneylerine tabi tutulan tekstil ürünlerinde solmanın değerlendirilmesinde yararlanılan gri skalayı tarif etmekte ve kullanımını açıklamaktadır.

Malzeme Özellikleri:

Malzeme Cinsi:Kumaş, %100 pamuk olacaktır.

Doku:Kumaşın dokusu, 1/1 bezayağı olacaktır.

Metrekare Ağırlığı:Kumaşın metrekare ağırlığı, en az 140 g/ m² olacaktır.

İplik Sıklıkları:

Atkı: En az 20 adet/cm olacaktır.

Çözgü: En az 25 adet/cm olacaktır.

Kopma Mukavemeti:TS EN ISO 13934-1’e göre yapılacaktır.

Atkı Yönünde: En az 380 N olacaktır.

Çözgü Yönünde: En az 380 N olacaktır.

TS EN ISO 13934-1 Tekstil- Kumaşların Gerilme Özellikleri- Bölüm 1:En Büyük Kuvvetin Ve En Büyük Kuvvet Altında Boyca Uzamanın Tayini- Şerit Metodu

Yırtılma Mukavemeti:TS EN ISO 13937-2’ye göre yapılacaktır.

Atkı Yönünde (çözgü yırtılması): En az 14 N olacaktır.

Çözgü Yönünde (atkı yırtılması): En az 14 N olacaktır.

TS EN ISO 13937-2 Tekstil- Kumaşların Yırtılma Özellikleri- Bölüm 2: Pantolon Biçimindeki Deney Numunelerinin Yırtılma Kuvvetinin Tayini (Tek Yırtma Metodu)

Ticari ve Ev Tipi Yıkamaya Karşı Renk Haslığı: TS EN ISO 105-C06’a göre yapılacaktır.

Akmada en az 4 olacaktır.

Solmada en az 4-5 olacaktır.

TS EN ISO 105-C06 Tekstil- Renk Haslığı Deneyleri- Bölüm C06: Evsel Yıkamaya ve Ticari Müesseselerde Yıkamaya Karşı Renk Haslığı

Tere Karşı Renk Haslığı: TS 398 prEN ISO 105-E04’e göre yapılacaktır.

Akmada en az 4 olacaktır.

Solmada en az 4-5 olacaktır.

TS 398 prEN ISO 105-E04 Tekstil-Renk Haslığı Deneyleri-Bölüm E04 Tere Karşı Renk Haslığı Tayini

Kuru ve Yaş Sürtünmeye Karşı Renk Haslığı: TS 717 EN ISO 105-X12’ye göre yapılacaktır.

Kuru Sürtünmeye Karşı Renk Hastalığı: En az 4-5 olacaktır.

Yaş Sürtünmeye Karşı Renk Hastalığı: En az 4 olacaktır.

TS 717 EN ISO 105-X12 Tekstil- Renk Haslığı Deneyleri Bölüm X12: Sürtünmeye Karşı Renk Haslığı Tayini

Ütülemeye Karşı Renk Haslığı: TS 472 EN ISO 105-X11’de belirtilen nemli ütüleme metodu uygulanarak yapılacaktır. Ütüleme sıcaklığı olarak 150 +/- 2 ºC uygulanacaktır.

Akmada en az 4 olacaktır.

Solmada en az 4-5 olacaktır.

TS 472 EN ISO 105-X11 Tekstil Renk Haslığı Deneyleri- Bölüm X11: Sıcak Pres İle Ütülemeye Karşı Renk Haslığı Tayini

Yıkamadan Sonra Boyut Değişikliği:TS 4073 EN ISO 3759’a göre yapılacaktır.

En Yönünde: En çok %5 olacaktır.

Boy Yönünde: En çok %5 olacaktır.

TS 4073 EN ISO 3759 Tekstil -Boyut Değişmesinin Tayini İçin Deneylerde Kullanılan Kumaş Parçaları ile Giysilerin Hazırlanması, İşaretlenmesi ve Ölçülmesi

Kumaşın pH değeri 4,0-7,5 olacaktır. TS 477 EN 1413’e göre yapılacaktır.

TS 477 EN 1413 Tekstil- Sulu Ekstraktın pH'sının Tayini

Aşınma Direnci: TS 11155’e göre 9 kPa basınca,aşındırıcı kumaş ile yapılacaktır. 10.000 devir sonunda atkı ve çözgü ipliklerinden hiçbirinde kopma meydana gelmeyecektir.

TS 11155 Tekstil-Kumaşlar-Aşınma Direnci Tayini-Dönerek Aşındırma Metodu

Boncuklanma Direnci:TS 10258’e göre 30 dakikalık işlem süresinde boncuklanma derecesini tayin etmek şeklinde yapılacaktır.

En az 4 olacaktır.

TS 10258 Tekstil-Kumaşlar-Boncuklanma Direnci ve Buna Bağlı Diğer Yüzey Değişmelerinin Tayini-Taklalı Serbest Düşme Metodu

Nevresim takımını tuşesi:Alınan numunelerin tuşesi duyusal olarak (elle) kontrol edilecektir.

PAKETLEME ve AMBALAJ

• Nevresim takımı (Nevresim, Yastık Kılıfı, Çarşaf), uygun boyutlarda mukavva karton üzerine yerleştirme yapılarak şeffaf torbaya konulacak ve torbanın ağız kısmı şeffaf bant ile kapatılmış olacaktır.
• Bir nevresim takımının ambalajlanmış haldeki paketinin boyutları 30x40 cm ± 8 cm olacaktır.
• Her bir nevresim takımı ambalaj paketinin içinde, uygun boyutlardaki bir karton üzerinde ve ambalaj paketi açılmadan görünebilecek ve okunabilecek şekilde aşağıdaki bilgiler firma tarafından belirtilmiş olacaktır.
• Nevresim takımının her bir parçasının uygun bir yerinde, uygun büyüklükte bir etiket üzerine, aşağıda belirtilen ve firma tarafından hazırlanmış yıkama talimatı bulunacaktır.
• Nevresim takımı paketleri, toplam ağırlığı 50 kg’ı geçmeyecek sayıda, uygun boyutlardaki bir mukavva kutunun içine konacaktır. Mukavva kutu, 50 kg’ı taşıyabilecek sağlamlıkta olacaktır.

ANTİBAKTERİYEL TEKSTİLLER

* Anti-Bakteriyel Tekstillerin Ortaya Çıkışı
* Neden Anti-Bakteriyel Tekstillere İhtiyaç Duyulmuştur?
* Bakterilerin Etkisi
* Kullanıldığı Alanlar
* Beklenen Özellikler
* Anti-Bakteriyel Lifler
* Kumaş Yapıları
* Uygulanan Bitim İşlemleri
* Türkiye’de Anti-Bakteriyel Ürün Üreten Firmalar


ANTİBAKTERİYEL BİTİM İŞLEMİNİN TARİHÇESİ

1. Mikroorganizmaların tekstil materyali üzerinde gelişerek üreyebildikleri uzun yıllardan beri bilinmektedir. Geçmişte tekstil ürünlerine antibakteriyel uygulamalar özellikle küflerin neden olduğu ekonomik kayıpları önlemek amacıyla yapılıyordu.
2. Bu uygulamaların geçmişi 17. yy’ da gemicilikte kullanılan tekstil ürünlerinin demir tuzları ile muamele edilmesine kadar uzanmaktadır.
3. II. Dünya Savaşı sırasında özellikle pasifik cephesinde ABD ordusunun çadırlarının ve bazı askeri tekstil ürünlerinin mikroorganizma faaliyetleri nedeniyle kullanılamayacak hale gelmesi tekstil ürünlerine antibakteriyel etkinlik kazandırma çalışmalarında büyük artışa neden olmuştur.
4. Tekstil ürünlerindeki ilk uygulamaların ürünü koruma amaçlı yapılmasından dolayı kullanılan antibakteriyel maddelerin insan sağlığı üzerine olan toksikolojik etkileri büyük ölçüde göz ardı edilmiştir.
5. Bambu ağacı Uzakdoğu’da yıllardır antibakteriyel ağaç olarak bilinmektedir. Bu özellik zamanla giysilere de taşınmıştır. Doğal elyaf olan bambunun yapısında “bambu-kün” isimli antibakteriyel özellik bulunmakta ve bambudan üretilen kumaşlar deride alerji yapmamaktadır. Ayrıca yosundan elde edilen ürünler de doğal antibakteriyel olarak bilinmektedir.
6. Giysilerde antibakteriyel terbiye gün geçtikçe önemini arttırmaktadır.Bunun nedeni mantarların oluşturduğu cilt alerjileri ile bakterilerin çıkardığı kötü kokuların yarattığı psikolojik sıkıntıdır.
7. Günümüzde medikal tekstillerin satış hacmi 7 milyar dolarları bulduğunu düşünürsek antibakteriyel apre son derece talep edilen bir işlem haline gelmiştir. Bu noktada Batı Avrupa toplam hacmin %25ini elinde bulundurmaktadır.



NEDEN ANTİBAKTERİYEL TEKSTİLLERE İHTİYAÇ DUYULMUŞTUR?

Tekstil ürünleri yapıları ve kullanıldıkları yerler açısından mikro organizmaların yaşaması ve çoğalması için uygun sıcaklık, nem ve besin maddesi sağlayan ortamlardır. Tekstil yapılarının aralarına yerleşen mikro organizmalar tekstil ürünün kendisine ve kullanıcıya zarar verebilmektedir. Antimikrobiyal özellik kazandırılan tekstil ürünleri mikro organizmaların neden olduğu olumsuzlukları azaltmaya ve ortadan kaldırmaya yardımcı olmaktadır. Bu ürün gurupları mikro organizmaların enfekte olmalarının önüne geçilmesi, enfeksiyonların kontrol altında tutulması, mikro organizmalardan kaynaklanan koku ve lekelenme ve renk değişiminin önüne geçilmesi ve kalite kaybının engellenmesi amacı ile kullanılmaktadır.

BAKTERİLERİN ETKİSİ

Bakteriyel Etki Sonucunda;

1. Tüketici Üzerinde Zararlı Etkiler

a. Enfeksiyon Riski

b. Koku Oluşumu

2. Tekstil Materyali Üzerinde Olumsuz Etkiler

a. Dayanıklılık Azalımı

b. Kalite Kaybı

c. Renk Değişimi

d. Leke Oluşumu

3. Üretim Proseslerinde Olumsuz Etkiler

a. Viskozitenin Düşmesi

b. Fermantasyon ve Küf Oluşumu

KULLANIM ALANLARI

1. KİŞİSEL TEKSTİL MATERYALLERİ (özellikle ciltle temas halinde olanlar):İç çamaşırları, Çorap, Havlu, Gömlek

2. SERBEST ZAMAN GİYSİLERİ: Sporcu Giysileri, Spor Ayakkabı Astarları

3. İÇ MEKAN TEKSTİLLERİ (EV TEKSTİLİ): Halı ve Yer Döşemeleri, Döşemelik Kumaşlar,

4. Nevresim Takımları, Uyku Setleri

5. TEKNİK TEKSTİLLER: Filtreler, Çantalar, Geotekstiller

6. TIBBİ (MEDİKAL) TEKSTİLLER: İmplante Edilebilen (yapay damar, yapay organlar...) ve

7. İmplante Edilemeyen Materyaller (Sargı Bezi, Bandaj, Yara Bezi, Hijyenik Pedler, Hasta

8. Bakım Ürünleri, Ameliyat Giysileri...)

9. ASKERİ ALANDA KULLANILAN TEKSTİLLER

10. ENDÜSTRİYEL TEKSTİLLER: Ürünün raf ömrünü uzatmak, son kullanım tarihine kadar özelliğini ve güvenilirliğini sürdürmesini sağlamak, Tekstil ve plastik endüstrisinde, doğrudan ürüne biyoaktif özellik kazandırmak için kullanılmaktadır.

11. GIDA VE KOZMETİK ENDÜSTRİSİNDE : Antibakteriyel Islak Mendiller,kozmetik yardımcı ürünleri, gıda korucuyu paketler

12. Özellikle KAPLAMA/LAMİNASYON TEKNOLOJİSİNDEKİ gelişme ile birçok ürüne antibakteriyel özellik kazandırılabilmektedir.



Antimikrobiyal tekstil ürün çeşitleri

Tarayıcınız bu resmin gösterilmesini desteklemiyor olabilir.




ANTİBAKTERİYEL UYGULAMALARDAN BEKLENEN ÖZELLİKLER

1. Mikrobiyal çoğalma üzerine etkili olmalı
2. Üreticiler ve kullanıcılar üzerine toksik etkisi olmamalı
3. Uygulandığı tekstil ürününün arzu edilen özelliklerini değiştirmemeli
4. Kokusuz ve lekesiz olmalı
5. Hedef mikroorganizmalara karşı seçici olmalıdır.
6. Diğer bitim uygulamaları ile uyumlu olmalı
7. Uygulandığı üründen yayılabilir olmalı (bu özellik cilt ile temas eden ürünlerde önemlidir)



ANTİBAKTERİYEL LİFLER

Doğal lifler

1. Bambu lifleri
2. Aleo Vera lifleri
3. Pamuk
4. İpek

Sentetik lifler

1. Polyester
2. Poliamid
3. Polipropilen
4. Politetrafloroetilen
5. Karbon
6. Cam elyafı



ANTİBAKTERİYEL KUMAŞ YAPILARI

1. Dokuma
2. Örme
3. Non woven


ANTİ-BAKTERİYEL TEKSTİL YÜZEYLERİNİ OLUŞTURMA YÖNTEMLERİ

Anti-bakteriyel tekstil yapıları iki şekilde oluşturulmaktadır.

a-) Kendi doğal kimyalarında anti-bakteriyel özellik bulunan liflerden yapılan tekstil yüzeyleri

b-) Antibakteriyel bitim işlemleriyle oluşturulan tekstil yüzeyleri



Liflere Anti-bakteriyel Özellik Kazandırma Yöntemleri

a-) Anti-bakteriyel Ajanların Elyaf Bünyesine Yerleştirilmesi

Bu yöntem sentetik filamentlerde uygulanmaktadır. Lif çekimi esnasında ajanlar polimer içerisine yerleştirilir. Böylelikle lif aşınmalarında dahi anti-bakteriyel özellik tutumu devam etmektedir.

b-) Yüzey Uygulamaları



Bu teknik, tüm liflere uygulanabilmekte olup, lif aşınmalarında anti-bakteriyel özellik kısmen ya da bütünüyle yok olabilmektedir.

Tarayıcınız bu resmin gösterilmesini desteklemiyor olabilir.

c-) Kimyasal Birleşme

Anti-bakteriyel özellik bakımından dayanıklılığı sağlamanın en iyi yolu

olmakla birlikte böyle bir yüzey meydana getirebilmek için farklı kristalin yapılarda ve formlarda bulunan doğal ya da sentetik tekstil yüzeylerinde uygun reaktif grupların bulunması gerekmektedir. Bu tekstil yüzeylerinde bulunan amorf boşlukların, katyon (Na+ ,K+ ,Ca+ ,Mg+ vb.) ve su molekülleri tarafından doldurulmuş olması gerekmektedir. Bu katyonlar anti-bakteriyel aktiviteye sahip olduğu bilinen Ag+ ,Cu+2, Zn+2 gibi metal katyonlarıyla kolaylıkla yer değiştirebilmektedir. Böylelikle anti-bakteriyel aktivite sağlayan metal iyonları lif bünyesine yerleştirilmektedir.


Tarayıcınız bu resmin gösterilmesini desteklemiyor olabilir.

Anti-bakteriyel bitim işlemleri

Anti-bakteriyel bitim işlemlerinde tekstil ürününe çektirme, emdirme, vakumla aplikasyon, maksimum flotte aplikasyonu, aktarma, püskürtme, köpükle aplikasyon ve kaplama yöntemlerinden birinin yardımıyla anti-bakteriyel maddeler aktarılarak mikroorganizmaların etkinlikleri durdurulmaktadır. Özellikle anti-bakteriyel maddenin tekstil ürününe aktarılabilmesi için suda çözünür olması, bu işlemin yıkama dayanımını azaltmaktadır. Burada önemli olan nokta, bu kimyasalların yıkamaya olan dayanımlarıdır. Yapılan çalışmaların çoğu, bu işlemlerin yıkama dayanımlarını artırmaya yöneliktir.


ANTİBAKTERİYEL ÖZELLİĞİN SAĞLADIĞI AVANTAJLAR

* Tekstil materyallerinde uzun süreli ferahlık sağlar. Bakteriler nedeniyle oluşabilecek kötü koku oluşumuna engel olur.
* Tekstil materyallerinde bakteri kaynaklı lekelerin oluşması engellenmiş olur.
* Ürünün kullanımı boyunca etkilidir.
* Ek üretim prosesi getirmez.
* Uçucu organik bileşikler açığa çıkarmaz.
* Tuşede ve renkte değişime yol açmaz.
* Uygulanması son derece basittir, her türlü sisteme uygundur.
* Tek kullanımlık ürünlere göre avantajı kalıcı olmasıdır

TÜRKİYE’DEKİ İŞLETMELER

1. Doliche tekstil (Gaziantep)
2. Stemed tekstil (Ankara)
3. 3teks (Gaziantep)
4. Seta medikal (İzmir)

Ödevi Hazırlayan:
Tuğba Yüksel (Ege Üniv. Tekstil Mühendsiliği)
Özge Akalan (Ege Üniv. Tekstil Mühendisliği)

Etkinlik Nedir?

Etkin olma durumu, çalışma, iş yapma gücü faaliyet, aktivite. Bir kimsenin, grubun çevresiyle arasındaki ilişkileri düzenleyen her türlü eylemi. Eylemde bulunanın, etkin olanın niteliği.

Maliyet Nedir?
Maliyet, elde edilen ürünün, meydana gelmesi ve pazarlanabilmesi için kullanılan ara malların ve unsurların parasal ifadesi. Mal oluş.

NET MALİYETİN ÖLÇÜLMESİ

Net maliyet = ME' dir.

1. Net maliyet'in ölçülmesi:

Net maliyet (yani yukarıdaki formülde gösterilen ME oranının payı'nı) de şu şekilde bir formülle ifade edilebilir:

∆CNet = ∆CRx + ∆CSE - ∆Cmorb + ∆CRxLE

Bu formüldeki kısaltmaların anlamları şöyledir:

∆CNet = Net maliyet

∆CRx = Üretime ilişkin direkt masrafları (kumaş, iplik gideri, makinalar.)

∆CSE= Hatalı bakım ve üretimin ek masrafları

∆Cmorb= Hatasız üretim sayesinde sağlanan tasarruflar

∆RxLE= Üretimdeki hatalar düzeltilirken gözden kaçırılan hata maliyetleri

Etkinlik analizinde 4 etken dikkate alınmakta, ve her biri 0,1 ve 2 rakamları ile değerlendirilmektedir.

ETKEN 0 1 2

A-Uygulama kolaylığı Zor Normal Kolay

B-Uygulama süresi Uzun Normal Kısa

C- Maliyet Fazla Normal Az

D-Sorun üzerindeki etkisi Etkisi yok Etkili Çok-

(İş güv.,Kalite,Verimlilik Etkili

Maliyet azaltma, Diğer)

Beklenen etki 5 veya daha büyük ise uygulamalar gerçekleştirilir.Uygulama önceliği beklenen etkinin büyüklüğü dikkate alınarak belirlenir.

Nominal Grup Tekniği Nedir?

Takım üyeleri arasında görüş birliği sağlamak için kullanılan puanlama tekniğidir. Problem belirlenerek takım üyelerinin probleme neden olduğunu düşündüğü sebepleri önem derecesine göre belirlemesini sağlar.

► Takım üyeleri arasında görüş birliği sağlamak için kullanılan puanlama tekniğidir.

► Hangi sorunların üzerinde hangi sıra ile çalışılacağı seçilirken çoğunlukla sesi en yüksek olanın yada en yetkili olanın istediği olur. Nominal grup tekniğinin avantajı sorun seçiminde gruptaki herkesin eşit olmasını sağlar.

UYGULAMA ADIMLARI

► Üyelere problem tanıtılır

► Problemin nedenleri hakkında fikir üretilir

► Fikirler tartışılır, nedenler listelenir

► Liste çok uzun ise oylama ile eleme yapılır.

► Üyeler fikirleri bağımsız bir şekilde puanlandırır.

► Puanlar toplanarak, sıralama yapılır.

► İlk 3 adımda “beyin fırtınası” tekniği uygulanabilir.

► Her katılımcının önünde bir puan kartı vardır.

► 1 den 5 e kadar puanlama yapılır.

► Puanlar toplanıp sıralanır. En yüksek puanı alan madde, probleme neden olan en önemli madde olarak kabul edilir.

Örnek

Problem: Müşteri tarafından sipariş edilen ürünler son teslim tarihine kadar bitirilemedi, müşteri reklamasyon verdi. Firma zarar etti.

Nedenler

• İşçilerin disiplinsizliği(A)

• Yöneticilerin yetersizliği(B)

• Makinaların sık arıza yapması(C)

• Çalışan sayısının yetersizliği(D)

• İşletme içi huzursuzluk, psikolojik etmenler(E)

Puanlandırma

2,1,1,2 (A)

1,2,2,1 (B)

3,3,3,4 (C)

5,4,5,5 (D)

4,5,4,3 (E)

Oylamaya katılan kişi sayısı: 4

A: 6, B:6, C: 13, D: 19, E:16

NGT Tekniğine Göre: Temel Sorun:

• Çalışan sayısının yetersizliği(D)

Ödevi Hazırlayan: Baran Akpolat / Ege Üniv. Tekstil Mühendisliği

TEK FAZLI DOKUMA MAKİNELERİ

Tek fazlı dokuma makineleri makinenin tek bir kursunda temel dokuma işlemlerini yani ağızlık açma , atkı atma ve tefelemeyi bir kez gerçekleştirmektedir. Kumaş oluşumu makine kursunun peş peşe sürekli tekrarlamasıyla meydana gelmektedir.
Tek fazlı dokuma makinesi tanımlamasında dokuma makinesinin atkı atma sisteminin , ağızlık açma sisteminin ve diğer mekanizmalarının çeşidi önemlidir. Günümüzde dokuma endüstrisinde kullanılan dokuma makinelerinin hemen hepsi tek fazlı dokuma makineleridir. Sadece bazı özel dokuma makineleri çok fazlı dokuma makinesi kategorisine girmektedir. Tek fazlı dokuma makinelerinin gelişimi içinde üretimlerini arttırmak için en fazla atkı atma sistemleri üzerinde çalışılmıştır.

1 – Mekikli Dokuma Makineleri

mekikli dokuma makinelerinde mekiğin atılması ve kısımları

1. Kamçı kolu 7- Yataklama
2. Atkı kayışı 8.Konik role
3. Kılavuz çubuk 9.Vuruş kamı burnu
4. Mekik 10. Alt mil
5. Taka 11. Zamanlama ayarı
6. Vuruş mili başlığı 12.Ayak kısmından yataklama

a) Tek mekikli dokuma makineleri

Tek mekikli dokuma makinelerinde atkı ipliği her ağızlık ta mekik aracılığıyla tefenin sağında ve solunda buluna mekik yuvaları arasında tefe üzerindeki mekik yolunda gidip gelir. Bu işlem mekiğin içindeki atkı masurası boşalıncaya kadar devam eder. Atkı masurası boşalınca batarya tertibatı ile otomatik olarak yenisiyle değiştirilir. Mekiğin fırlatılışı vurucu kol ile gerçekleşir. Vuruş tertibatları çok çeşitli şekillerde olmaktadır.
Tek mekikli dokuma makinelerinin atkı atma sistemlerinin dışında bütün temel elemanlar ve işlemler tek fazlı dokuma makineleriyle aynıdır.

a) Mekikli dokuma makinelerinde atkı sevk sistemlerinin parçaları :
- Mekik
- Mekik yuvası
- Vuruş kolu
- Hamut
- Take
- Otomatik masura değiştiriciler
- Masura değiştirici makaslar

b) Mekikli dokuma makinelerinde atkı sevki :
- Atkı vuruşu
- Mekiğin frenlenmesi

c)Mekikli dokuma makinelerinde atkı ipliğinin ve atkı sevk sisteminin kontrolü :
- Atkı çatalı
- Masura yoklayıcılar
- Mekik yoklayıcılar
- Mekik yuvası yoklayıcıları


Mekikli dokuma makinelerinde atkı sevk sisteminin parçaları :

Mekik : Dokuma makinelerinde temel işlemlerden olan atkı ipliğinin ağızlıktan geçirilmesinde kullanılan dokuma makinesi elemanıdır.

Mekik yuvası : Tek mekikli dokuma makinelerinde tefe üzerinde ve her iki yanda birer adet bulunan mekiğe yataklık yapan yuvalardır.

Vuruş kolu , kamçı kolu : Take takılı olan ucu mekik yuvası içinde hareket eden diğer ucu vuruş tertibatına bağlı mekik atma tertibatı parçasıdır.

Hamut : Mekikli dokuma makinelerinin atkı atma mekanizmalarında vuruş eksantriğinin hareketini vuruş koluna ileten parçaya verilen isimdir.

Taka , take : Mekikli dokuma makinesi atkı atma mekanizmasının mekiğe vurup karşı mekikn yuvasına yollayan kamçı koluna takılı olan parçadır.

Otomatik atkı masurası değiştiriciler ve magazinler : Mekikli otomatik dokuma makinelerinde mekik içindeki boşalan atkı masurasını dolu atkı masurasıyla değiştiren mekanizmalardır. Magazin çeşitleri ; yuvarlak magazin , yarım yuvarlak magazin , düz kutu magazinler.
Masura değiştirici makaslar : Atkı masurası değiştirici tertibatlarında atkı ipliğinin ucunu kesen makaslar dış makas ve cımbar makasıdır. Her iki makas masura değiştirici tarafındadır.

b) Çok mekikli ( kasalı ) dokuma makineleri

Tezgahın her iki tarafında da yalnız birer adet yuva bulunan konvensiyonel mekikli tezgahlara denir. Bu tür tezgahların yalnız bir adet mekiği vardır ve dolayısıyla tek renkli tek tip atkı ipliğiyle kumaş dokurlar.
Üst üste yerleştirilmiş bir tarafta veya her iki tarafta da iki veya daha çok yuva bulunan mekikli tezgahlara kasalı tezgah denir. İki veya daha fazla renkli atkı kullanılması gereken kumaşlar için yukarı veya aşağı doğru hareket ettirilir. Belirli bir zamanda yalnız bir mekik dokumayı sürdürür. Genellikle her yuvada içinde değişik renkte atkı ipliği bulunan bir mekik bulunur. Kasalar dikey olarak hareket eder ve ağızlıkta kullanılacak uygun mekik vurucu kolun seviyesine gelir. Böylelikle değişik renkte atkı varyasyonları yapılabilir.
Bazen değişik renkteki ipliklerin yerine kumaşa bir efekt vermek için değişik tipte atkı ipliklerde kullanılır.
İlk zamanlarda döner fişek yataklı ve revolver denilen tabancalarda olduğu gibi tezgahın sol tarafında döner mekik yuvalı kasalı tezgahlarda geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Bunlara döner kasalı tezgahlar denir.
Günümüzde bu tezgahlar hızları , farklı renk ve cins atkı kullanma olanağının sınırlı olması nedeniyle kullanılmamaktadır. Kasalı dokuma makineleri otomatik masura değiştirme tertibatının kasa hareketleriyle kombine edilememesiyle nedeniyle artık üretilmemektedir.



2 – Mekiksiz Dokuma Makineleri

Dokuma makinesinin ve dolayısıyla üretimlerinin artırılması yönünde en önemli gelişmeler atkı sevk sistemleri üzerinde olmuştur. Mekikli dokuma makinelerinde atkı masurasının az iplik bulundurulması mekiğin ağırlığı dokuma makinesinin hızını sınırlamaktadır bu sınırlamanın kaldırılabilmesi için ağızlık içerisindeki atkı ipliğinin mekikten başka bir araçla atıldığı ve sabit bir besleme kaynağından çekildiği dokuma makineleri geliştirilmiştir. Bu dokuma makinelerine genel olarak mekiksiz dokuma makineleri adı verilmektedir.
Mekiksiz dokuma makineleri elektronik tertibatların kullanımıyla son derece gelişmiş dokuma makineleridir. Üretim hızları çok yüksektir. Yüksek üretim hızlarında verimli çalışabilmesi ve hatasız , kaliteli kumaş üretilebilmesi için mekiksiz modern dokuma makinelerinde diğer çalışma üniteleri de bilgisayar destekli olarak geliştirilmekte ve verim ile kaliteyi artırıcı ek tertibatlar yapılmaktadır.

Mekiksiz dokuma makinelerinde geliştirilen ve yeni eklenen tertibatlar şunlardır :
a) Çözgü salma tertibatları
b) Kumaş sarma tertibatları
c) Ağızlık açma tertibatları mekanizmaları
d) Atkı besleyicileri
e) Atkı seçicileri
f) Atkı atma sistemleri

Çözgü salma tertibatları : Mekiksiz dokuma makinelerinin yüksek hızlı olması klasik çözgü leventleriyle çalışmada çözgü değiştirme zaman aralığını azaltmıştır. Yani daha sık çözgü yenilemek gerekmektedir. Bu nedenle öncelikle dokumanın daha uzun ve kesiksiz yapılabilmesi için levent flanş çapları büyütülmüştür.
Bunun yanında çok yüksek hızlarda bile çözgü gerginliği ve atkı sıklığı sabitliğini mükemmel hale getiren kumaş sarma tertibatı ile senkronize çalışan elektronik kontrollü çözgü salma tertibatı geliştirilmiştir.

Kumaş sarma tertibatları : Kumaş sarma tertibatlarının çözgü salma tertibatlarıyla senkronize olarak çalışmaları ortak elektronik kontrol merkeziyle sağlanmıştır. Böylece atkı yüksek hızlarda bile sıklığı tam olarak kontrol altına alınmıştır.

Ağızlık açma tertibatları : Mekiksiz dokuma makinelerinin gelişimine ve hızına uygun olarak geliştirilen elektronik kontrollü eksantrik , armür ve jakar mekanizmaları ile kusursuz ağızlık oluşturulmaktadır.

Atkı besleyicileri : Mekiksiz atkı atma sistemleriyle beraber geliştirilmiş olan atkı ipliğini uygun miktarda , istenilen gerginlikte ve kısmen temizlenmiş olarak atkı sevk bölgesine ileten , atkı ipliği besleme aletleridir. Birden fazla atkı bobiniyle çalışan seçmeli atkı atma sistemlerinde her atkı ipliği için bir atkı regülatörü gereklidir. Atkı besleyicileri , bobinden atkı ipliğini hava akımı yardımıyla içine alır , elektronik algılayıcılar tarafından ipliği kontrol ederek , istenen miktarda atkı ipliğini rezerve bölgesine sararak atkı atımına hazırlar.

Atkı seçicileri : Birden fazla renkli veya çeşitli yapıdaki atkı iplikleriyle yapılmak istenen dokumalarda , istenen sıraya göre atkının atılabilmesi için atkı seçme tertibatına gereksinim vardır. Basit şekliyle atkı seçme mekanizmaları , atkı regülatörlerinden gelen atkı iplikleri için hareketli birer klavuz parçalarından meydana gelir.bu kılavuz parçalara mekanik veya elektronik yollarla kumanda edilerek istenen atkının atkı taşıyıcıya verilmesi sağlanır.

Atkı atma sistemleri : Dokuma makinelerinin gelişiminde en önemli aşama kabul edilen mekiksiz atkı atma sistemleri 1950’li yıllarda ticari olarak dokuma makinelerine uygulanmıştır.

Nano teknoloji son yıllarda gelişmekte olan dallar arasında büyük bir alan alarak yer aldı.
Nano teknoloji materyal,elektronik,cam,tıp,plastik,enerji,elektronik ve uzay üzerinde toplumsal bir etki bıraktı .Büyük bir güçle hızla ikinci endüstriyel çağın açılmasını hızlandırdı.
‘Nano’ kelimesi yunan dilinden geliyor.Nano Yunancada cüce anlamına geliyor.Bir nanometre metrenin milyonda biri anlamına geliyor ve bir tel insan saçı çapından 100000 kere küçük.Bizim için bile algılanması oldukça zor.
Nano teknolojinin embriyosu atomik bir kurgudur.İlk olarak 1959 da Fizikçi olan Richard FEYNMAN tarafından genel olarak açıklandı.Nano teknoloji sık sık materyal üretimi için molekül ve nano boyutunda kesin bir bütün ve kontrol edilmiş biçim ile yeni temel özelliklerin materyal bileşkesi içinde olduğu gösterildi.
Nano teknoloji aynı zamanda ‘aşağıdan yukarıya’ olarakda adlandırılır.teknoloji bunun gibi küçük yapı birimlerinin kullanma sebebiyle geniş madde mühendisliğine karşın aşağıdan yukaruya bütün yaklaşımları dikkete aldı. İçsel yapıda bile nanoskala materyaller nano boyutu ile yapılan bloklar çok yüksek nitelikte ve az kusura sahip.
Mademki hacimli davrana materyalleri,bölünmez fizik atomlarını ve molekülleri tanımlayan quantum teorisini biliyoruz.Atomlardan ve moleküllerden yada aşağı nano skala ,nanometre alanı,böylece etkili bir geçiş davranışı için harika bir başlangıç görülüyor.
Bir materyal hacimli olduğu zaman içerisinde küçültülmüş küçük boyutlu partiküller ile veya daha çok boyut nanometre alanı içinde bu hacimli materyallerden farklı olarak büyük ölçüde görülecektir.Buna bir örnek verecek olursak; seramikler, normal olarak kırılgan, kolayca deforme olabilen maddelerdir eğer küçük boyuta indirgenmişse. Küçük bir nanosize tozu karışmış bir matriks materyalin içine, önemli ölçüde matriksin özelliklerini ve göterdiği performans önemli ölçüde değişir.

Tekstilde nano teknoloji

Nano teknoloji dalgası tekstil endüstrisinde büyük bir potansiyel gösterdi,göstermeye devem ediyor.Araştırma çalışmaları var olan çalışma performansını,gelişmekte olan ve gelişen tekstil materyalleri üzerinde mükemmel işlevleri yerine getirmek için kullanılıyor. Ana yaklaşımlar iki şekilde sınıflandırılıyor.

1- Lif karışımı esnasında nano boyutlandırma.
2- Tekstil bitim işleminde materyal içinde boyutlandırma


Bileşik lifler ve nanosize dolgu maddeleri

Bir çok nano teknoloji uygulamaları ileride daha iyi uygulanacaktır. Bazı yapısal nano bileşikli lifler ile nano boyutlu dolgu maddeleri ticari üretimde kullanılıyor. Nano boyutundaki dolgu maddeleri nano partikülleri içeren lif bileşiklerinde (kil, metaloksit, karbon karası) grafit nano lifleri ve çok uyarıcı yapılandırma, blok karbon nano tüpde kullanıldı. Her nekadar dolgu partiküllerinin bazıları kil, metaloksit, siyah karbon gibi mikro dolgu maddeleri 10 yıl içinde mikro liflerde kullanıldı. İndirgeyici nano metrearalığı boyutu içinde yüksek performans ve yeni üretim marketleri oluştu.





Karbon nanolifler ve nanopartiküller

Karbon nanolifleri ve siyah partiküllü nano lifleri, karışım elyafları aşırı derecede kuvvetlendirir. Bununla birlikte görünür oranlarda karbon nano lifleri polimerden çekilir. Bu yüzden karışım lif geriliminde büyük bir artış olur. Siyah karbon nano patiküllerinin aşınma mukametini düzeltebilir ve bu yüzden karışım liflerinin dayanıklılığı artar. Aynı zamanda her iki karbon liflerinin (karbon nanolif ve siyah karbon partikülleri) sonuçları, kimyasal mukameti ve elektrik iletkenliği polimer yapıdaki lifle karşılaştırıldığında yüksek olduğu görülür. Polyester, naylon ve polietilen nanosize dolgu eriminden % 5 ila % 20 arsında polimer matris kullanıldı.

Kil nano partikülleri

Kil temelde düşük yoğunlukta yapısında hidroalüminyum silikat bulunduran bir maddedir. Nano boyutlu kil partikülleri yüksek elektriğe sahip parçacıklar ısı, kimyasal maddeler ve UV ışınlarına karşı mükemmel dayanım gösterirler. Nano parçacıklı kil partikülleri nano kilin ısıya karşı dayanımından dolayı alev almasını önleyerek karışım liflerde mükemmel bir etkiğ gösterirler. Nano kil lif içerisinde hareket etmeyerek güçlü UV ışınlarını engeller ve aşındırıcı kimyasalları lif içerisinde katmerleştirerek istifler.
Mekaniksel koşullarda bir naylon altı kil bileşiği ile kil yığının % 5 kısmı % 40 oranında yüksek gerilme gücüne % 68 den büyük bir kısmı gerilim miktarını % 60 dan büyük kısmıda mukameti % 26 dan büyük bir kısmıda miktarı gösterir.
Bunun gibi önemli bir ilerlemede kuvvetli bileşiklerde bile kurşunlar askerlerin kafalarına taktıkları kasklardan geçememişlerdir. Bunun sebebi nano killerin arası koruyucu bir madde ile doldurulmuştur.
IV kez modifiye edilmiş amonyum tozu ve nanokil lifler polipropilen lifleri içinde tanıtılmış. Bilindiği gibi pp boyanmayan bir liftir çünkü gerekli olan yapısal yoğunluk ve boyama bölgelerine sahip değildir. Ağırlıkça % 5 ten daha küçük nano parçacıkları birleştirildikten sonra, pp asid ve dispers boyar maddelerle % 4 oranında boyana bilir. Modifiye edilmiş nano kilin boyanabilirlik alanları tanıtılarak pp lifi ve lif içerisinde oluşturulmuş geçersiz alanlar ile boyar maddeler yakalanarak alçaltılmaksızın yararlı bir poliproplen haline dönüştürülmüştür.

Metal oksit nano partikülleri

Nano parçacıklı partiküller TiO2 Al2O3 ZnO ve MgO bir grup metalk oksit fotokatalik yeteneğe, elektriksel iletkenliğe, UV absorpsiyonuna ve foto oksitlenme kapasitesine, kimyasal ve biyolojiksel türe sahip olur. Yoğun ilgili araştırmalarda metal oksitli nano partiküller antimikrobiyel özellikte, kendi kendine dezenfekte eden ve UV ışınlarını bloklayan askeri koruma ve sağlık alanındaki ürünlerde gerçekleştrilmiştir.
Naylon lifi ZnO ile dolduruldu böylelikle nano partikülleri UV ışınlarının koruyucu özelliğini sağlayabilr ve aynı zamanda naylon lifinin statik elektriklenme özelliğini de azaltır TiO2 ve MgO nano partikülleri is karışım liflerde kendi kendine strelize edebilmeyi sağlar.

Karbon nano tüpleri

Karbon nano tüpleri bir silindir içerisinden yukarıya doğru grafitten çekilmiş küçük kabuklardan meydana gelmiştir. Karbon nano tüpleri içerisinde tek duvarla çevrili karbon nano tüpleri ve multi(çok) duvarla çevrili karbon tüplerine çevrilmiştir. Gerilim gücüne 100 kat daha fazla sahiptir. Isı iletkenliği saf elmastan çok daha iyidir, elektriksel iletkenliği bakırınkine benzer ancak daha yüksek akım taşır. Karbon nano tüpü materyal için şaşırtıcı derecede güç ve yüksek elektriksel iletkenlik uygulalar. Buna başarılı bir örnekte CNT karbon nano tüpleri SWNT (tek duvarla çevrili nano tüp) polivinil alkol lifleri ile mikrometre çapı genişliğinde katılaşarak eğirme yöntemiyle üretildi. Elde edilen lif iki kat kalın ve dayanıklı, çelik telden 20 kat daha dayanıklıdır. Lifin dayanabilirliği örümcek ipeğinden 4 kat daha fazladır. Kevlar lifinden 17 kat daha büyüktür kurşungeçirmez liflerin yapımında kullanılır bu nedenle bu tür lifler güvenlik kemerlerinde, patlama denemelerinin yapıldığı örtülerde, elektromanyetik koruyucularda kullanılmaktadır. Devam edilen araştırmalarda CNT lifleri farklı polimer yapıdaki liflerin yanında (polymethylmethacrylyate ve polyakrilonitril) CNT dispersleme ve yöneltme lifleri içerir. Bu uygulamayla ıslak eyirme, eriyik eyime ve elektron eyirme ayrıntılı bir şekilde araştırıldı.

Lifler ile nanosize hücreli yapılar

Nanosize dolgu maddelerinden başka nano yapılı karışım lifler, nanosize hücreli yapıları bir lif polimer matrisi içerisine alır. Lifin belirli bir derecesi iyi ısı yalıtımını hafifsıklet, lifin mekanik gücünden çok fazla ödün vermeden yüksek dayanıklı konularda yaralı katkılarla sonuçlandırabilir. Bunun sebebi, değişiklikler nanoscala ya da onun altında olduğu içindir. Çoğunlukla nano boyutundaki dolgu maddeleri nano hücreli lif bileşiklerine maksimum mekaniksel etki ve güç kazandırmak için uygulandı. Nano hücreli yapıların ek bir işlevi de güzel koku tıbbi tedavi, biyolojik koruma, amaçları ile oluşan boşlukların içinde hedef maddenin önemli bir miktarda tutulabilmesidir.
Çeşitli tekniksel yollar kullanılarak geliştirilmiş karışım nano hücreli lifler düşük kaynama sıcaklığında solventlerle ve çok tehlikeli sıvıların kullanımını kapsar. Eğer sıcaklık arttırılır yada basıç azaltılırsa polimer eriyik haline getirildikten sonra hacmi küçülür, küçük parçalar halinde damlar. Bu gibi bir sonuç nano parçacıklı hücreleri polimer yapıların içerisinde düzenler eğer polimer yüksek sıcaklıklarda katılaşmış. Yüksek performanstaki nano yapılı lifler üzerinde bazı araştırma çalışmaları yapıldı. Bu uygulamada hücreler 10-20 NM kontrolü boyunca tutarak termodinamiğin köpük biçimindeki proses uygulandı.
Kimyasal bitim ve son tutum
Nano teknoloji birçok yöntemle karışım liflerin oluşmasında etkili olduğu aynı zamanda etkili bir kimyasal bitim işlemlerinin gelişmesinde de katkıda bulundu. Tekrarlanamayan trendlerde, prosesin formülünde bir nanoscala emilüsyonu tekstil materyali boyunca tam bir şekilde aplike edildi.bu bitim işleminin avantajı, tekstil kumaşını daha önce görülmemiş bir seviyeye ulaştırarak boya direncini, hidrofilitesini, antisatic elektriklenmeyi, buruşma direncinin arttırılması gibi özellikler kazandırmış oldu.

Nano partikülleriyle bitim işlemi

Nano partiküllerle yapılan bir tekstil bitim işleminin aslında yüzeydeki özellikleri değiştirmek ve aynı zamanda tekstil materyaline farklı özellikler kazandırmaktadır. Nano partikülleri geniş yüzey alanlarında büyük parçacıklarla karşılaştırılır. Nanometre alanında partiküller saydam şeffaftır bu yüzden onlar leke tutmazlar ya da parlamazlar. TiO2 ve nano partikülleri lif içerisinde eğirme prosesi içerince tuzağa düşer ya da tekstil materyali içerisinde normal bir tekstil bitimi işlemiyle birleştirilir. Sonuç olarak meydana getirilen materyal kimyasal ve biyolojiksel koruyucu performansına sahiptir. Nano partiküller ön mühendislik aşamasında tekstil materyalini daha çekici ve cazip hale getirmek için püskürtme yöntemi ya da elektrostatik metot kullanılarak uygulanılır. Bitmiş bir kumaşta basıç ile kristallendirilmiş nanosize partikülleri bir materyal algılayıcısı içerisine yerleştirilmiş, basınla oluşturulmuş partiküller mekaniksel kuvvetlerle elektriksel sinyaller içerisine dönüştürülmüştür. Eğer materyal devamlı olarak giyilecekse, devamlı olarak deriyle temasta bulunacaksa bendesel işlevleri (kalp ritmi nabız gibi) sinyalle görüntü birimine iletilir. Başka görülebilir bir tutumda nano partiküller tekstil lifi içerisinde uygun bir yerde birleştirilir. Selüloz lifi metal oksitlerin TiO2 nano partikülleri ile uygun yerleri selüloz yağı içerisindeki katalizatörler kullanılarak doldurulur.

Nanolayer kaplama ve kendi kendini onarma işlemi:

Nanolayer kaplama tekstil içerisinde gelenekselden farklı olarak tamamen yeni bir kaplama teknolojisidir. Nanolayer kaplama anlayışı kendi kendine birleşmiş tek katlı tabakaların kimyasal moleküler formülü içerisinde alt tabaka üzerinde bir nanometre derinliği kadar tek bir kat olumu esasına dayanır. İlave edilen katmanlar bundan başka bir nanometre derinliği içinde eklenebilirler. Ayrıca kaplama kalınlığı, düzgünlük ve yoğunluk nanolayer kaplamanın önemli karekteristik özelliğidir. Kumaş üzerinde devamlı olarak ince, eşit düzeyde aynı yoğunlukta bir katman meydana getirerek kaplama esasına dayanır. Plazma, iyon kümesi ve kimyasal uygulamalarla yararlı teknikler üretiliyor elekrolitler ve nano partiküller kimyasal çökeltme için bir üst nanolayerin farklı, gerekli işlevselliğine aday olabilirler. Kendi kendine çevirme metodu ile nano partiküller incelendi.
Tekstildeki nanolayer kaplama aynı zamanda kendi kendini onarabilir niteliktedir. Üst katman içindeki kimyasal molekül kazayla bir yer yırtıldığın da ve söküldüğünde boş yerlere gelerek moleküllerin üstünü örtecek çünkü moleküller aynı zamanda geriye hareket ederler.yada moleküller bulundukları katmandan nanolayer katmanları içerisin de gerektiğinde elektrostatik nötürleşmeyi sağlarlar. Bu kendi kendini yenileme işlemi nano layer katmanları boyunca elektrostatik efekt olarak meydana gelir. Sürekli devam eden araştırma çalışmaları gösteriyorki, tekstildeki nano layer kaplamanın bir projeside seramikte kullanılan indium-kalay-oksit madenleriyle multi-spectral(ışık tayfı) kamuflaj materyalleri geliştirmektir. Kimyasal düzenlemelerle optiksel karakteristikler tedavi gören materayel oluşturarak kontrolü sağlayan procestir.

Gelecekteki umut:

Tekstildeki nano teknolojinin gelecekteki beklenen gelişmeleri: Tekstil materyalinin var olan kalite performansı, gelişmiş akıllı ve yetenekli tekstiller ile eşi benzeri görülmemiş işlevleri
Yeni tekstil materyalleri yoğun bir araştırma adı altında, insanı koruyan teknolojik ilerlemeler. Örneğin güneşte uzun süre giyilebilir enerji depolayabilen sensörler, bilgi elde edebilen ve ileten sensörler, çok katlı ve incelikli koruma, suç ortaya çıkarma, sağlık alanında, yara iyileştirme işlevi, kendi kendini temizleyebilen, kendi kendini onarabilen işlevleri arayışı altındadır. Nano teknoloji tekstil alanında gelecekte muhakkak büyük bir yer tutacaktır. Nano teknolji için tahmin edilen şey 10 yıl içerisinde yüz milyonlarca dolar yeni materyal üretilerek alış veriş gücü kazandıracaktır. Günümüzde alış verişte tekstil hiç şüphesiz önemli bir yere sahiptir. Görmeyi umut ediyoruz ki tekstil materyalinin yeni ufukları karşı konulmaz teknoloji dalgaları altında dalgalanacaktır.